Uveitik glokom: James Joyce

HalilAtes 12. Mayıs 2013 00:08

1882-1941 yılları arasında yaşamış olan James Joyce, Dublinliler, Sanatçının bir genç adam olarak portresi, Ulysses ve Finegans Wake gibi İngiliz dilinde yazılmış en baştan çıkarıcı ve zeka ürünü cümlelerini kurdu.

Ulysess romanında, Leopold Bloom'un 16 Haziran 1904 tarihinde Dublin'de geçirdiği bir günü 844 sayfada anlatmıştır. Joyce fanatikleri her yıl 16 Haziran'da romanın geçtiği sokakları, evleri tavaf ederek kutsal günü yaşıyorlar.

Hikayemizin bu bolgda yer alma nedenine gelince; Joyce, üveite bağlı sekonder glokom nedeniyle ağrılı, sıkıntılı bir hayat geçirmiştir. Yaklaşık 10 kez ameliyat olmuş, ancak zamanla bir gözünün  görmesini tamamen kaybetmiştir. Ulysess ve Finegans Wake'i yazarken neredeyse görmüyordu.

Dublinde bulunduğum dönemde Dublin Writers Museumun önünde çektiğim James Joyce resmi ile konuyu kapatalım.


Etiketler:

gezi kültürü | görme engelli ünlüler | üveitik glokom

Arjantin ulusal kütüphanesinin başındaki konjenital glokomlu; Borges

HalilAtes 10. Mayıs 2013 10:40

Borges, Arjantin Ulusal Kütüphanesi’nin başına getirildiğinde görmesini konjenital glokom nedeniyle tamamen yitirmişti. Aşağıda Nihal Bengisu Karaca’nın Aksiyon Dergisinde Borges ile ilgili makalesinden bir bölümü okuyabilirsiniz;

Kitap ve körlük

"Yazarken kimi zaman yazdığımın daha önce var olduğu duygusuna kapılırım. Başlangıcı ve sonu aşağı yukarı bilirim, aradaki bölümleri ise keşfederim. Ama onların benim özgür istemime bağlı oldukları duygusuna kapılmam. Onlar nasılsalar öyledirler, ama gizlenmişlerdir, şair olarak görevim onları bulmaktır." Herşeyi önceki bir dünyada görmüş müydük? Bilmek dediğimiz 'hatırlamak' mıydı yoksa? Bacon'un dediği gibi miydi; öğrenmek anımsamaksa bilmemek yalnızca unutmuş olmak anlamına mı geliyordu?. Belki de bu yüzden bir kitap okumanın aşık olmaktan ya da seyahat etmekten aşağı kalır yanı yoktu Borges'çe. Okuyacak, hatırlayacak; hatırlayacak ve kitap olacaktık. İnsanoğlunun başına örülen çorapların nedeni buydu. Şarkısını söyleyebileceğimiz bir şeylerin olması gerekiyordu; herşey eninde sonunda kitap olacaktı.

1955'te kaybettiği gözlerinin ardından ağladığı söylenemez. Şöyle demiş: "Bir şey sona erdiği zaman bir şeyin başladığını düşünmemiz gerekir." Yazar için körlüğün en acı yanı okuyamamak olsa gerek. Okuyamıyor oluşunun iyi yanlarını bulmuş; söylediklerine bakılırsa bu sayede zamanın farklı akış biçimlerini duyumsama şansı elde etmiş. Borges Anglo Sakson dilleri hakkındaki merakını da bu dönem tatmin ediyor. Bol bol dolaşıyor ve ona verilen bu loş dünyanın her anını 'yaşıyor'. İşte "Armağanlar Şiiri"nden bir bölüm: "Kimse yakınıp yerindiğimi sanmasın / bu lütfünden yüce Tanrının / bana ilahi bir şaka yaptı / kitabı ve körlüğü aynı anda bağışladı"

Etiketler:

görme engelli ünlüler | pediatrik glokom

Jean Paul Sartre: Her seçiş bir vazgeçiştir.

HalilAtes 28. Nisan 2013 01:25

Varoluşçu felsefenin kurucusu Jean Paul Sartre çocukluğunda geçirdiği herpetik keratoüveite bağlı sekonder glokom sonrası sağ görmesini kaybetmişti.Hiçlik ve bulantı kavramlarıyla yaşıtlarımın hayat felsefesinde önemli bir rolü olduğunu düşündüğüm Sartre zamanla sol görmesini de kaybetmiş ve aktivist yaşamdan çekilmek zorunda kalmıştı.


Etiketler:

görme engelli ünlüler

John Milton; glokomun yarattıkları

HalilAtes 27. Nisan 2013 23:45

 

1608-1674 yılları arasında İngiltere’de yaşamış, İngilizceye en çok kelime kazandırmış, Shakspeare ile birlikte İngiliz dilini yaratmış John Milton, etimolojik, felsefi ve edebi yanı kadar bu blogun ana teması olan “glokom” hastası olması açısından da önemlidir.

Mektuplarında belirttiği göz rahatsızlığı, tekrarlayan akut glokom krizlerini tarif etmektedir. 1640 yılında başlayan görme azlığı, 1651 yılında ışık hissini kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. 1663 yılında bitirdiği Paradise lost kitabı  başyapıtıdır. Dünya edebiyatının başyapıtlarından sayılan bu kitap görme, ışık ve glokom üzerine çağrışımlar ile doludur. Bunlardan birini aktarayım;

 “kötü günlere düştüm ve kötü dillere;

Karanlıkta kaldım, beni çepeçevre saran

Tehlikeler içinde yapayalnız..”

 


Eugene Delacroix; Milton dita o Paradise Lost, 1826

Etiketler:

görme engelli ünlüler | ressamlar

Bir Wagnerien; Giuseppe Borgatti

HalilAtes 24. Nisan 2013 12:03

Wagner'in 200 doğum yılının kutlandığı bu sene bu blogun da katkısının olmasını istedim. Temamız "glokom" olduğu için Wagner'in en büyük hayali Bayreuth Festivalinin ilk İtalyan tenoru Giuseppe Borgatti'den bahsedeceğim. Borgatti, Alman ırkının üstünlüğüne inanan Wagner'in başlattığı ve günümüzde halen süren festivalde 1904 yılında, yani Wagner'in ölümünden 20 yıl sonra sahne alabilmiş. Borgatti, bir Wagner hayranıydı ve hemen hemen tüm operalarını seslendirdi. 1900'de La Scala'da  Toscanini ile yaptığı Wagner yorumları dünya opera tarihinin unutulmazları arasında yerini almıştır.

Borgatti 1923 yılında glokoma bağlı görme kaybı gelişmesine rağmen 1927'ye dek sahne yaşamına devam etti.

Tosca'dan bir yorumu ile Borgatti'yi anıyorum;


Etiketler:

görme engelli ünlüler | müzik

Jean Langlais: Fikirlerimiz, onları taşıyacak kudrette olduğumuz nispette bizimdirler.

HalilAtes 20. Nisan 2013 19:43

Günümüzde önlenebilir körlük nedenleri arasında ikinci sırada yer alan glokom önemli bir sağlık sorunudur. Cümlenin başında belirtilen "önlenebilir" tanımı doğru zamanda doğru tedavi ile mümkün olabilmektedir. Bu sitede zaman zaman glokoma bağlı görmesini kaybetmiş olmasına rağmen dünya tarihinde önemli kazanımlar sağlamış kişilerden bahsediyoruz. Bundaki amacımız teknik veya zamanlama hatası sonucu görme duyularını kaybedenlerin de yaşamı yaşamayı ve yaşatmayı başarabileceklerini kanıtlamaktır.

Jean Langlais de bunlardan biri. 1907-1991 yılları arasında yaşamış Fransız organist, iki yaşında konjenital glokoma bağlı görmesini kaybetti. Günümüzde modern org külliyatının temelini teşkil eden birçok eser yaratması tanınılırlığını sağlamıştır.

Etiketler:

görme engelli ünlüler | müzik

Jules Cheret'in Paris'i ve bir akut glokom krizi hikayesi

HalilAtes 3. Nisan 2013 12:00

 

Yukarıdaki afişi çoğunuz görmüştür, Jules Cheret 1836-1932 yılları arasında yaşamış, modern afiş sanatının öncüsüdür. Paris'in dünya kültür ve show başkenti olduğu dönemde, tüm görsel zenginliğin yaratıcısı olmuş Cheret, 1923 yılında akut glokom krizi geçirmiş ve görmesi giderek azalmış, 1926 yılında tamamen kör olmuştur. Ünlenmesine vesile olduğu Sarah Bernhardt afişi ile Jules Cheret'i birkez daha anmak isterim.


Etiketler:

görme engelli ünlüler | ressamlar

Edvard Munch ve vitreus hemorajili günleri

HalilAtes 4. Haziran 2012 17:42

Dünyevi Zevkler Bahçesi blogu ile yazışmalarımız devam ediyor, Sayın Malik Munch'un göz hastalığı ile ilgili bilgi aktarımında bulundu, genişletilmiş hikaye şöyle; Edvard Munch'u Çığlık (the scream) adlı tablosundan bilirsiniz, Survey Ophthalmology V:43, 6, 1999, 525-534'deki Carsten Meyer'in "Max Linde, MD, a Luebeck Ophthalmologist and Patron of Edvard Munch" başlıklı makalesinde anlatılanlara göre Munch, 1930 yılında 67 yaşındayken sağ gözünde ani görme kaybı yaşamış, tansiyona bağlı vitreus hemorajisi tanısı konulmuş ve kısa sürede görmesi tekrar eski halini almış. Ancak bu kez Eylül 1930'da, sol gözünde bulutlu görme tanımlamış ve tekrarlayan göz rahatsızlıklarından dolayı korkuya bağlı dengesizlikler oluşmaya başlamış. Mektuplarında, gözünü hareket ettirdiğinde hareket eden bir "kuş başı" ndan bahsediyor, anlayacağınız gibi vitrede yüzen pıhtı olmalı bu. Zamanla bulutlu görmesi azalmış ve tekrar normal görüntüye kavuşmuş. Tabii tüm bu hikayeden bize kalan, göz doktorları için ilginç birkaç resim, aktarıyorum;

 

Vitreus hemorajili Munch Yatağında

 

Munch'un gördüğü görüntü

 

Alevli dönem

 

Munch'un retinası

 

Munch'un skotomu küçülüyor

Etiketler:

görme engelli ünlüler | ressamlar

Andante

HalilAtes 18. Ocak 2012 11:32

Andante klasik müzik dergisinin bu ayki sayısında Dr. Halil Tekiner'in Bach'ın hastalıkları ve ölümüyle ilgili güzel bir yazısı var. Blogu takip edenler hatırlayacaklar şarlatan göz doktoru John Taylor'dan daha önce bahsetmiştik. Dr. Tekiner'in verdiği önemli bilgilerinden biri de Bach'ın Füg Sanatı'nı (BWV 1080) kör olarak yazdığı.

Etiketler:

görme engelli ünlüler | müzik

Henri Cartier-Bresson

HalilAtes 4. Ocak 2012 11:04

Borges, Henri Cartier-Bresson'u telefonla aramış; Sicilyalı zengin bir kadının desteklediği Novecento Ödülün'nün o yıl ilk kez ona verildiğini, ödülün kuralları uyarınca kendinden sonra alacak kişiyi de belirlemesi gerektiğini ve bunun için Cartier-Bresson'u seçtiğini söylemiş. Ödüllerden hoşlanmayan Bresson: "Neden ben?" diye sormuş Borges'e. Yazar da: "Ben körüm" diye yanıtlamış onu; "ve bakışınız için size duyduğum minneti böyle dile getirmek istiyorum."

 

Etiketler:

görme engelli ünlüler | fotoğraf sanatı

Başlarken

Glokom-Net sitesinde glokoma ilgi duyan asistan ve uzman arkadaşlar için birçok konuda bilgi mevcuttu, ancak güncel bilgilerin, daha kolay takip edilebilen, daha sıcak ve daha yakın  bir formda olmasını, blog formatının avantajlarını kullanarak sürdürmek istedim, hepinize yararlı olması dileklerimle.

Prof. Dr. Halil Ateş

 

facebook

www.facebook.com/glokom.net adresinden siteyi takip edebilirsiniz.

Aylara Göre

Tag cloud

RecentComments

Comment RSS