Atatürk ve Fuchs

HalilAtes 10. Kasım 2015 10:43

Bugün 10 Kasım. Kazanımlarımız için teşekkür etme günü. Bu blog her ne kadar glokom ana temasına sahipse de, branşımızı ilgilendiren anekdotlara da yer vermeye çalışıyorum. Günün anlamına uyacağı için Atatürk’ün rahatsız olan sol gözü ile ilgili bir mektubunu yayınlamak istedim. Çocukluğunda geçirdiği keratite bağlı ambliyopi olduğunu sandığım sol gözü Trablus Derne savaşları sonrası yeni bir atak geçirmiş. Savaş koşullarında tedavi edilemeyince Viyana’da 10-17 Kasım 1912 tarihleri arasında Prof. Dr. Ernst Fuchs tarafından tedavi edilmiş. Fuchs bilindiği gibi döneminin, belki de tüm dönemlerin en büyük kornea uzmanı idi (Fuchs heterokromik iridosikliti, Fuch's distrofisi, Fuchs spotu).

Atatürk bu dönemde yaşadıklarını arkadaşı Kerim Beye yazdığı mektupta dile getirmiş, aktarıyorum;

“Aziz Kardeşim Kerim Bey,

…Tobruk’ta birkaç gün kalarak başarılı bir netice veren 22 Aralık 1911 Muharebesi’ni yaptıktan sonra Derne’ye geldik. Yollarda oldukça yorulmuş, ıslanmış, üşümüş, sefalet çekmiştik. Derne’de de henüz başlangıç halinde bulunulduğu için sefaleti gidermek mümkün olamamıştı. 16/17 Ocak 1912 Baskını’yla başlayan 17 Ocak Muharebesi gecesi ve günü zaten hastalıklı görünen sol gözüm kanlandı ve görmez oldu. Istırabın derecesi vazife yapmama mani oldu. Hilâliahmer (Kızılay) Hastanesi’ne yattım. Bir ay tedaviden sonra tam olarak göremediğim halde hastaneden çıktım.

Vaziyet biraz büyüdüğü için Enver Umum Kumandan, ben de Derne Kuvvetleri Kumandanı oldum. Bu sırada idi ki, 3 Mart 1912 günü umumi bir muharebe oldu. Bugün de olağanüstü yorgunluk ve açlık ve muharebe geceye kaldığından soğuğa maruz kaldık. Bunun sonucu olarak gözümün rahatsızlığı ertesi gün nüksetti. On beş gün kadar yataktan kalkamadım, gözlerimi açamadım. Nihayet ıstırap geçti, tekrar işe başladık. Fakat sol gözüm daha az görür oldu. Doktorlar Mısır’a gitmemi tavsiye ettiler. Ben razı olamadım. Nihayet bugüne kadar görme derecesinde bir fark görülemeyecek o derecenin yerleştiğine hükmedilmiştir. Gerçi uzman doktor zamanla açılacaktır diyor, fakat ben inanmıyorum.

Bu harbin bitmesinden sonra askeri hayata veda ederek istirahat köşesine çekilebilmek ihtiyacı bilmem nasıl sağlanacak ?

Bu mektubun salimen size ulaşacağından emin olduğum için bu kadarla yetiniyor ve mektubunuzu, hatta telgrafınızı bekliyorum. Hürmetle gözlerinizden öperim kardeşim.”


Etiketler:

görme engelli ünlüler

Kahramanlık hikayeleri

HalilAtes 8. Ekim 2015 11:56

Bazen olmuyor, görmeyi kaybediyoruz. Hasta ve bizim için büyük bir yıkım. Bu aşamadan sonra genellikle hastayla olan ilişkimiz bitiyor. Herkes pes ediyor. Onu tanımadığı bir hayatın içinde yapayalnız bırakıyoruz ve görenlerle yola devam ediyoruz. Oysaki bu aşamadan sonra da yapılacak pek çok şey var, hayat devam ediyor. Çocuksa eğitimini nasıl sürdürebilir, büyükse işini devam ettirebilmesi için yardımcı gereçler nelerdir bilgilendirmemiz ve yaşamı konforla sürdürülebilir hale getirmemiz gerekir.

Bütün bu yönlendirmeler ve eğitim için bizim hazır olmamız lazım. Hasta konforunu artırıcı tedavi seçeneklerinin bilinmesinin yanı sıra, onun hissettiklerini ve yalnızlığını da anlamamız gerekiyor. Bunun için çeşitli yollar var; hastalarla konuşmak bir seçenek olabilir, ihtiyaçlarını öğrenerek çözüm yolları üretmek.

 

Glokom veya başka bir nedenle görmesini kaybedenlerin anılarını okumanın da faydaları olacağı kanısındayım. Bu konuda yazılmış Türkçe veya İngilizce pek çok örnek başarı hikayeleri ve yol gösterici kitaplar var. Aşağıda bunların örneklerini bulabilirsiniz.


    

Etiketler:

blog | görme engelli ünlüler | hastalar için

Bay Turner

HalilAtes 30. Ocak 2015 11:38


Geçen yıl Cannes’da en iyi erkek oyuncu ödülünü kazanan Timothy Spall’ın oynadığı “Bay Turner” filmi İngiliz romantik ressamı J. M. W. Turner’in hayatından bir kesiti anlatıyor. İngiliz orta sınıf halkının yaşamını anlatan filmlerinden tanıdığımız Mike Leigh’in yönetmenliğini yaptığı Bay Turner bu hafta gösterime giriyor.

Yazının girişi bir sinema duyurusunu andırsa da aslında amacım sizlere Turner’ın resimlerindeki katarakt progresyonundan bahsetmek.

2009 ASCRS kongresinde sunulan Heidelberg Üniversitesi’nden Sibylle Scholtz ve Gerd U. Auffarth’ın “Impact of Cataract on the Later Paintings of William Turner” başlıklı çalışması örneklerle Turner’in katarakt gelişimini bizlere anlatıyor. Çalışmanın detaylarını şu adresten okuyabilirsiniz. Turner daha önce yazdığım Bach ve Handel’in yaptığı hataya düşmemiş ve katarakt ameliyatı olmamış. Onun kataraktlı görüş açısı İngiliz romantik resminin oluşmasında bence büyük katkı sağlamış.

Etiketler:

görme engelli ünlüler | görme fizyolojisi | ressamlar

Frederick Delius (1863-1934)

HalilAtes 2. Ocak 2015 11:21

Bir Alman ailenin çocuğu olarak 1862 yılında Bradford, İngiltere’de doğan Delius, romantik İngiliz müziğinin çağımızdaki kurucusu olarak kabul edilmektedir.

Yakalandığı sifilis nedeniyle 1922 yılında görmesini yitirdi. Üveitik glokom şiddetli ağrılar çekmesine yol açtı. Sifilis ve kullandığı cıvalı tedavi modelleri felç geçirmesine de yol açtı. Son bestelerini sekreteri aracılığıyla notaya geçirdi. 

 

Görme fonksiyonlarını kaybetmiş sanatçılara yer verdiğim bu bölüm aynı zamanda yeni yılın ilk postu da oldu, bu yüzden Delius’un yılbaşını çağrıştıran Winter Night (Sleigh Ride) adlı bestesini sunuyorum, mutlu yıllar.

Etiketler:

görme engelli ünlüler

Mary Cassatt

HalilAtes 5. Eylül 2014 11:03

Uzun bir aradan sonra tekrar merhaba; 15 gün New York'ta üniversite işleri için bulundum, bu sırada bol bol müze gezdim, belki ileride bunları topluca yazabilirim, bugün sizlere Amerikan izlenimcilik akımının anası diyebileceğim Mary Cassatt'dan bahsetmekle yetineceğim. İzlenimciler arasındaki dört kadından biriydi, Fransa'daki şatosunda zengin bir koleksiyon oluşturdu ve Amerikalı koleksiyon severlerin izlenimcileri tanımasına ve resimlerini almalarına öncülük etti. Erken yaşta oğlunu, annesini ve kardeşini kaybetmesi hüzünlü bir hayat geçirmesine yol açtı. Amerikalı kadınların seçme ve seçilme hakkını kazanmasında önemli katkıları oldu. Bizi ilgilendiren yanı ise diyabetik retinopati ve katarakta bağlı bir dizi ameliyat geçirmesi ve glokoma bağlı görmesini kaybetmesidir. Aşağıda Metropolitan Müzesinde bulunan "Mother and child" adlı tablosunu sunuyorum. 

Etiketler:

görme engelli ünlüler | ressamlar

Uveitik glokom: James Joyce

HalilAtes 12. Mayıs 2013 00:08

1882-1941 yılları arasında yaşamış olan James Joyce, Dublinliler, Sanatçının bir genç adam olarak portresi, Ulysses ve Finegans Wake gibi İngiliz dilinde yazılmış en baştan çıkarıcı ve zeka ürünü cümlelerini kurdu.

Ulysess romanında, Leopold Bloom'un 16 Haziran 1904 tarihinde Dublin'de geçirdiği bir günü 844 sayfada anlatmıştır. Joyce fanatikleri her yıl 16 Haziran'da romanın geçtiği sokakları, evleri tavaf ederek kutsal günü yaşıyorlar.

Hikayemizin bu bolgda yer alma nedenine gelince; Joyce, üveite bağlı sekonder glokom nedeniyle ağrılı, sıkıntılı bir hayat geçirmiştir. Yaklaşık 10 kez ameliyat olmuş, ancak zamanla bir gözünün  görmesini tamamen kaybetmiştir. Ulysess ve Finegans Wake'i yazarken neredeyse görmüyordu.

Dublinde bulunduğum dönemde Dublin Writers Museumun önünde çektiğim James Joyce resmi ile konuyu kapatalım.


Etiketler:

gezi kültürü | görme engelli ünlüler | üveitik glokom

Arjantin ulusal kütüphanesinin başındaki konjenital glokomlu; Borges

HalilAtes 10. Mayıs 2013 10:40

Borges, Arjantin Ulusal Kütüphanesi’nin başına getirildiğinde görmesini konjenital glokom nedeniyle tamamen yitirmişti. Aşağıda Nihal Bengisu Karaca’nın Aksiyon Dergisinde Borges ile ilgili makalesinden bir bölümü okuyabilirsiniz;

Kitap ve körlük

"Yazarken kimi zaman yazdığımın daha önce var olduğu duygusuna kapılırım. Başlangıcı ve sonu aşağı yukarı bilirim, aradaki bölümleri ise keşfederim. Ama onların benim özgür istemime bağlı oldukları duygusuna kapılmam. Onlar nasılsalar öyledirler, ama gizlenmişlerdir, şair olarak görevim onları bulmaktır." Herşeyi önceki bir dünyada görmüş müydük? Bilmek dediğimiz 'hatırlamak' mıydı yoksa? Bacon'un dediği gibi miydi; öğrenmek anımsamaksa bilmemek yalnızca unutmuş olmak anlamına mı geliyordu?. Belki de bu yüzden bir kitap okumanın aşık olmaktan ya da seyahat etmekten aşağı kalır yanı yoktu Borges'çe. Okuyacak, hatırlayacak; hatırlayacak ve kitap olacaktık. İnsanoğlunun başına örülen çorapların nedeni buydu. Şarkısını söyleyebileceğimiz bir şeylerin olması gerekiyordu; herşey eninde sonunda kitap olacaktı.

1955'te kaybettiği gözlerinin ardından ağladığı söylenemez. Şöyle demiş: "Bir şey sona erdiği zaman bir şeyin başladığını düşünmemiz gerekir." Yazar için körlüğün en acı yanı okuyamamak olsa gerek. Okuyamıyor oluşunun iyi yanlarını bulmuş; söylediklerine bakılırsa bu sayede zamanın farklı akış biçimlerini duyumsama şansı elde etmiş. Borges Anglo Sakson dilleri hakkındaki merakını da bu dönem tatmin ediyor. Bol bol dolaşıyor ve ona verilen bu loş dünyanın her anını 'yaşıyor'. İşte "Armağanlar Şiiri"nden bir bölüm: "Kimse yakınıp yerindiğimi sanmasın / bu lütfünden yüce Tanrının / bana ilahi bir şaka yaptı / kitabı ve körlüğü aynı anda bağışladı"

Etiketler:

görme engelli ünlüler | pediatrik glokom

Jean Paul Sartre: Her seçiş bir vazgeçiştir.

HalilAtes 28. Nisan 2013 01:25

Varoluşçu felsefenin kurucusu Jean Paul Sartre çocukluğunda geçirdiği herpetik keratoüveite bağlı sekonder glokom sonrası sağ görmesini kaybetmişti.Hiçlik ve bulantı kavramlarıyla yaşıtlarımın hayat felsefesinde önemli bir rolü olduğunu düşündüğüm Sartre zamanla sol görmesini de kaybetmiş ve aktivist yaşamdan çekilmek zorunda kalmıştı.


Etiketler:

görme engelli ünlüler

John Milton; glokomun yarattıkları

HalilAtes 27. Nisan 2013 23:45

 

1608-1674 yılları arasında İngiltere’de yaşamış, İngilizceye en çok kelime kazandırmış, Shakspeare ile birlikte İngiliz dilini yaratmış John Milton, etimolojik, felsefi ve edebi yanı kadar bu blogun ana teması olan “glokom” hastası olması açısından da önemlidir.

Mektuplarında belirttiği göz rahatsızlığı, tekrarlayan akut glokom krizlerini tarif etmektedir. 1640 yılında başlayan görme azlığı, 1651 yılında ışık hissini kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. 1663 yılında bitirdiği Paradise lost kitabı  başyapıtıdır. Dünya edebiyatının başyapıtlarından sayılan bu kitap görme, ışık ve glokom üzerine çağrışımlar ile doludur. Bunlardan birini aktarayım;

 “kötü günlere düştüm ve kötü dillere;

Karanlıkta kaldım, beni çepeçevre saran

Tehlikeler içinde yapayalnız..”

 


Eugene Delacroix; Milton dita o Paradise Lost, 1826

Etiketler:

görme engelli ünlüler | ressamlar

Bir Wagnerien; Giuseppe Borgatti

HalilAtes 24. Nisan 2013 12:03

Wagner'in 200 doğum yılının kutlandığı bu sene bu blogun da katkısının olmasını istedim. Temamız "glokom" olduğu için Wagner'in en büyük hayali Bayreuth Festivalinin ilk İtalyan tenoru Giuseppe Borgatti'den bahsedeceğim. Borgatti, Alman ırkının üstünlüğüne inanan Wagner'in başlattığı ve günümüzde halen süren festivalde 1904 yılında, yani Wagner'in ölümünden 20 yıl sonra sahne alabilmiş. Borgatti, bir Wagner hayranıydı ve hemen hemen tüm operalarını seslendirdi. 1900'de La Scala'da  Toscanini ile yaptığı Wagner yorumları dünya opera tarihinin unutulmazları arasında yerini almıştır.

Borgatti 1923 yılında glokoma bağlı görme kaybı gelişmesine rağmen 1927'ye dek sahne yaşamına devam etti.

Tosca'dan bir yorumu ile Borgatti'yi anıyorum;


Etiketler:

görme engelli ünlüler | müzik

Başlarken

Glokom-Net sitesinde glokoma ilgi duyan asistan ve uzman arkadaşlar için birçok konuda bilgi mevcuttu, ancak güncel bilgilerin, daha kolay takip edilebilen, daha sıcak ve daha yakın  bir formda olmasını, blog formatının avantajlarını kullanarak sürdürmek istedim, hepinize yararlı olması dileklerimle.

Prof. Dr. Halil Ateş

 

facebook

www.facebook.com/glokom.net adresinden siteyi takip edebilirsiniz.

İçindekiler

Yazı başlıklarına ulaşmak için lütfen tıklayınız.

Son yorumlar

Comment RSS

Bulut

Aylara Göre